PPWR od sierpnia 2026 r. Co unijne prawo opakowaniowe oznacza dla firm sprzedających w cross-border e-commerce?
Od 12 sierpnia 2026 r. przedsiębiorcy wprowadzający na rynek Unii Europejskiej opakowania lub produkty w opakowaniach będą musieli liczyć się z nowym, bardziej jednolitym i bardziej egzekwowalnym systemem obowiązków środowiskowych. Wynika to z unijnego rozporządzenia PPWR, czyli Packaging and Packaging Waste Regulation. W praktyce szczególnie ważny będzie obowiązek rejestracji w systemach rozszerzonej odpowiedzialności producenta, znanych jako EPR.
Dla firm e-commerce nie jest to temat techniczny, zarezerwowany wyłącznie dla producentów opakowań. Obowiązki dotyczą także sprzedawców internetowych, importerów, dystrybutorów, marek własnych, firm realizujących sprzedaż transgraniczną oraz podmiotów oferujących produkty przez marketplace’y, takie jak Amazon, Kaufland Global Marketplace, eMAG, Allegro, eBay czy inne platformy sprzedażowe działające na rynku UE.
Czym jest PPWR?
PPWR to skrót od Packaging and Packaging Waste Regulation, czyli rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2025/40 z 19 grudnia 2024 r. w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych. Akt został opublikowany w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej w styczniu 2025 r., wszedł w życie 11 lutego 2025 r., a jego główne przepisy zaczną być stosowane od 12 sierpnia 2026 r.
Celem PPWR jest ograniczenie ilości odpadów opakowaniowych, zwiększenie recyklingu, ujednolicenie wymagań dla opakowań w UE oraz przeniesienie większej odpowiedzialności finansowej i organizacyjnej na przedsiębiorców wprowadzających opakowania na rynek.
Nowe regulacje zastępują dotychczasową dyrektywę 94/62/WE w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych. Różnica jest istotna: dyrektywa wymagała wdrożenia do prawa krajowego, natomiast rozporządzenie obowiązuje bezpośrednio we wszystkich państwach członkowskich UE. Z jednej strony oznacza to większą harmonizację samych zasad, z drugiej – praktyczne systemy rejestracji, raportowania i opłat nadal będą nadal prowadzone na poziomie poszczególnych państw, a zatem zróżnicowane na poziomie całej UE.
W tym miejscu pojawia się EPR, czyli praktyczny mechanizm realizacji jednego z najważniejszych założeń PPWR. Rozporządzenie określa ogólne ramy odpowiedzialności za opakowania w całej Unii Europejskiej, natomiast systemy EPR są narzędziem, przez które ta odpowiedzialność ma być wykonywana na poziomie poszczególnych państw.
Innymi słowy: PPWR wskazuje, że przedsiębiorca wprowadzający opakowania na rynek ma ponosić za nie odpowiedzialność, a EPR przekłada tę zasadę na konkretne obowiązki administracyjne i finansowe, takie jak rejestracja, raportowanie masy opakowań oraz ponoszenie opłat za ich późniejsze zagospodarowanie.
Na czym polega obowiązek EPR?
EPR, czyli Extended Producer Responsibility, oznacza rozszerzoną odpowiedzialność producenta. W uproszczeniu: przedsiębiorca, który wprowadza na rynek opakowanie lub produkt w opakowaniu, powinien partycypować w kosztach zbierania, sortowania, recyklingu i zagospodarowania odpadów powstałych z tego opakowania.
W kontekście PPWR obowiązek EPR obejmuje przede wszystkim:
- rejestrację w odpowiednim rejestrze producentów w państwie członkowskim, w którym opakowanie lub produkt w opakowaniu jest po raz pierwszy udostępniany na rynku,
- uzyskanie numeru rejestrowego lub identyfikacyjnego,
- przekazywanie danych o masie, rodzaju i materiale opakowań,
- wnoszenie opłat do właściwych organizacji lub systemów odpowiedzialności producenta,
- regularne raportowanie ilości opakowań wprowadzonych na dany rynek,
- zapewnienie zgodności dokumentacyjnej wobec organów, platform marketplace, operatorów logistycznych lub kontrahentów.
Kluczowa zmiana polega na tym, że rejestracja nie będzie jedynie lokalnym obowiązkiem znanym z wybranych państw, takich jak Niemcy czy Francja. PPWR wzmacnia i harmonizuje wymóg, aby producent był zarejestrowany w każdym państwie członkowskim, w którym po raz pierwszy udostępnia opakowania lub produkty w opakowaniach.
Zgodnie z rozporządzeniem PPWR, każde państwo członkowskie ma prowadzić krajowy rejestr służący monitorowaniu zgodności przedsiębiorców z obowiązkami wynikającymi z PPWR. Producenci mają obowiązek rejestracji w każdym państwie, w którym po raz pierwszy udostępniają opakowania lub produkty w opakowaniach albo w którym rozpakowują produkty opakowane, nie będąc użytkownikiem końcowym.
Prawo wskazuje, że producenci ponoszą odpowiedzialność za opakowania, w tym opakowania produktów opakowanych, które po raz pierwszy udostępniają na terytorium danego państwa członkowskiego lub które rozpakowują, nie będąc użytkownikami końcowymi.
Dla biznesu oznacza to prostą, ale wymagającą zasadę: sama rejestracja w Polsce nie wystarczy, jeśli firma sprzedaje produkty w opakowaniach klientom w Niemczech, Francji, Hiszpanii, Rumunii, Czechach, na Węgrzech lub w innych państwach UE. Należy przeanalizować obowiązki osobno dla każdego rynku docelowego.
Kogo obejmie obowiązek rejestracji w EPR?
Obowiązki mogą dotyczyć wielu kategorii przedsiębiorców. W praktyce w grupie ryzyka regulacyjnego znajdą się przede wszystkim:
- producenci produktów sprzedawanych w opakowaniach,
- importerzy produktów spoza UE,
- właściciele marek własnych,
- dystrybutorzy, jeżeli to oni po raz pierwszy udostępniają produkt w opakowaniu na danym rynku,
- sklepy internetowe sprzedające towary fizyczne do konsumentów w innych państwach UE,
- sprzedawcy marketplace,
- firmy korzystające z fulfilmentu i magazynowania transgranicznego,
- przedsiębiorcy wysyłający produkty bezpośrednio do konsumentów końcowych w modelu cross-border,
- podmioty rozpakowujące produkty opakowane w ramach działalności gospodarczej, jeżeli nie są użytkownikami końcowymi.
W praktyce obowiązek może dotyczyć nawet małych i średnich sklepów internetowych, jeżeli wysyłają produkty w opakowaniach do konsumentów w innych krajach UE. Skala sprzedaży może wpływać na zakres raportowania, opłat lub uproszczeń, ale nie powinna być automatycznie traktowana jako zwolnienie z obowiązków.
Jakie opakowania są objęte PPWR?
PPWR obejmuje szerokie spektrum opakowań i odpadów opakowaniowych. W e-commerce szczególne znaczenie mają:
- opakowania jednostkowe produktu, np. pudełko kosmetyku, folia, blister, butelka, słoik, tubka,
- opakowania zbiorcze, np. kartony grupujące kilka sztuk produktu,
- opakowania transportowe i wysyłkowe, np. kartony kurierskie, koperty, foliopaki, taśmy, etykiety, wypełniacze,
- opakowania wykorzystywane w magazynie i fulfilment centre,
- opakowania marek własnych,
- opakowania produktów importowanych spoza UE.
Dla sprzedawców online szczególnie ważne jest to, że obowiązki mogą dotyczyć nie tylko opakowania samego produktu, lecz także opakowania użytego do jego wysyłki. Jeżeli sklep pakuje zamówienie w karton lub kopertę i wysyła je do konsumenta w innym państwie UE, powinien sprawdzić, czy na tym rynku nie powstaje obowiązek EPR.
Co zmieni się w sprzedaży cross-border na marketplace’ach?
PPWR zwiększa presję regulacyjną nie tylko na sprzedawców, ale również na platformy internetowe. Marketplace’y będą musiały zbierać i weryfikować informacje o zgodności sprzedawców z obowiązkami EPR, w szczególności dane dotyczące rejestracji w państwie, w którym znajduje się konsument.
W praktyce oznacza to, że platformy takie jak Amazon, Kaufland Global Marketplace, eMAG, eBay czy inne marketplace’y działające w UE mogą wymagać od sprzedawców podania numerów EPR dla poszczególnych krajów i kategorii produktów. Brak numeru rejestrowego może skutkować ograniczeniem możliwości sprzedaży, blokadą ofert, usunięciem listingów, zatrzymaniem ekspansji na nowe rynki albo koniecznością korzystania z usług compliance oferowanych przez platformę lub zewnętrznych dostawców.
Ten kierunek jest już widoczny na rynku. Amazon od kilku lat egzekwuje obowiązki EPR m.in. w Niemczech i Francji, gdzie sprzedawcy muszą przekazywać numery rejestrowe dla odpowiednich kategorii. Kaufland Global Marketplace wymaga numerów rejestracyjnych dla sprzedaży na wybranych rynkach, np. w Niemczech i Francji. eMAG, działający m.in. w Rumunii, Bułgarii i na Węgrzech, funkcjonuje w otoczeniu prawnym, w którym opłaty środowiskowe i obowiązki EPR również mają znaczenie dla sprzedawców cross-border.
Od 2026 r. nie należy więc traktować EPR jako formalności, którą można odłożyć na później. Marketplace’y mogą faktycznie wymuszać dostarczenie numerów rejestrowych i dokumentów potwierdzających zgodność od sierpnia 2026 roku.
Co powinny zrobić firmy przed sierpniem 2026 r.?
Przedsiębiorcy sprzedający produkty fizyczne w UE powinni potraktować PPWR jako projekt compliance, który wymaga współpracy kilku obszarów firmy: e-commerce, logistyki, prawnego, zakupów, finansów i obsługi marketplace.
Najważniejsze działania przygotowawcze to:
- Mapowanie rynków sprzedaży
Firma powinna ustalić, do których państw UE wysyła produkty, na których marketplace’ach prowadzi sprzedaż i gdzie produkty są magazynowane. Lista krajów sprzedaży jest punktem wyjścia do analizy EPR.
- Identyfikacja roli firmy
Należy określić, czy firma jest producentem, importerem, dystrybutorem, właścicielem marki własnej, sprzedawcą internetowym, podmiotem korzystającym z fulfilmentu czy podmiotem rozpakowującym produkty w działalności gospodarczej.
- Audyt opakowań
Trzeba zebrać dane o typach opakowań, materiałach i masie. Dotyczy to zarówno opakowań produktowych, jak i wysyłkowych. Warto uwzględnić karton, papier, plastik, szkło, metal, drewno, materiały kompozytowe, etykiety, taśmy i wypełniacze.
- Weryfikacja obowiązków krajowych
Mimo harmonizacji PPWR, systemy rejestracji i raportowania nadal będą funkcjonować w poszczególnych państwach. Przedsiębiorca powinien sprawdzić, gdzie musi się zarejestrować, jakie dane przekazać, jakie opłaty ponosić i w jakich terminach raportować.
- Przygotowanie numerów EPR dla marketplace’ów
Sprzedawcy marketplace powinni ustalić, które platformy wymagają numerów EPR, dla jakich krajów i kategorii oraz gdzie należy je wprowadzić w panelu sprzedawcy. To szczególnie ważne dla Amazon, Kaufland Global Marketplace i innych platform, które już dziś rozwijają narzędzia weryfikacji zgodności.
- Aktualizacja procesów logistycznych
PPWR dotyczy nie tylko rejestracji, ale również szerszych wymagań opakowaniowych. Firmy powinny sprawdzić, czy ich opakowania są projektowane z myślą o recyklingu, czy są dopasowane wielkością i stopniem wypełnienia produktem, czy w wysyłce nie stosuje się zbyt dużych kartonów i czy dane o opakowaniach są możliwe do raportowania.
- Ustalenie odpowiedzialności wewnątrz firmy
EPR nie powinien być pozostawiony wyłącznie księgowości lub logistyce. W firmach sprzedających cross-border warto wskazać właściciela procesu, który będzie koordynował dane, rejestracje, raportowanie, kontakt z organizacjami odzysku oraz wymagania marketplace.
Nota redakcyjna cross-border.pl: artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Przed wdrożeniem obowiązków EPR warto przeprowadzić indywidualną analizę według kraju sprzedaży, modelu logistycznego, kategorii produktów i rodzaju opakowań. Sprawdź Katalog firm B2B pod kątem partnerów, którzy wspierają procesy rejestracji.